Güneş enerjisi yatırımlarında genellikle tüm dikkatler panellerin verimliliği ve invertörlerin markası üzerinde toplanır. Oysa bir Güneş Enerjisi Santrali (GES), sadece elektrik üreten panellerden ibaret değildir. Paneller sistemin kalbi ise, onları 25 yıl boyunca rüzgara, kara ve depreme karşı ayakta tutan solar taşıyıcı sistem, yani konstrüksiyon, sistemin iskeletidir.

Yatırımcıların en sık düştüğü hata, “iskeletin” önemini küçümsemektir. Panel üreticileri 25 yıl verimlilik garantisi verirken, altındaki metal sistemin korozyona yenik düşüp 10 yılda çürümesi, yatırımın çöp olması demektir.

Bu rehberde, arazi tipi GES projelerinde doğru çelik konstrüksiyon seçimini, statik hesapların önemini ve İES Galvaniz’in sunduğu sıcak daldırma galvaniz teknolojisinin yatırımın geri dönüşüne (ROI) etkisini teknik verilerle inceleyeceğiz.

 Solar Taşıyıcı Sistem Neden Kritiktir?

Solar montaj sistemleri, sadece panelleri taşıyan bir “sehpa” değildir; yatırımınızın sigortasıdır.

Yatırımın Koruyucusu

Milyonlarca dolarlık paneller, doğanın sert koşullarına karşı tamamen savunmasızdır. Saatte 120 km hızla esen bir fırtınada veya yoğun kar yağışında panellerin uçmamasını sağlayan tek güç, zemine çakılan çelik kazıklar ve onları tutan profillerdir.

Mikro Çatlak (Micro-cracks) Riski

Yanlış tasarlanmış veya rüzgar yükü altında aşırı esneyen bir konstrüksiyon, paneller üzerinde gözle görülmeyen “mikro çatlaklar” oluşturur. Bu çatlaklar zamanla büyüyerek panelin verimini düşürür ve “Hot-spot” (aşırı ısınma) arızalarına yol açar. Yani sağlam bir konstrüksiyon, sadece güvenliği değil, enerji verimliliğini de korur.

Sigorta Kapsamı

Bir doğal afet durumunda, sigorta şirketlerinin hasar tespiti için baktığı ilk yer konstrüksiyon projesi ve montaj kalitesidir. Standart dışı malzeme kullanımı, tazminat hakkınızı kaybetmenize neden olabilir.

 Malzeme Savaşı: Galvanizli Çelik mi, Alüminyum mu?

Özellikle büyük ölçekli arazi tipi GES projelerinde ibre, teknik ve ekonomik nedenlerle galvanizli çelikten yanadır.

Mukavemet ve Yük Taşıma Kapasitesi

Çeliğin elastisite modülü (yaklaşık 200 GPa), alüminyumun (yaklaşık 70 GPa) neredeyse 3 katıdır. Bu, çeliğin çok daha yüksek rüzgar ve kar yüklerini, daha az esneyerek taşıyabilmesi demektir.

Isıl Genleşme Farkları

Santraller gece-gündüz arasında 40-50 derece sıcaklık farkına maruz kalır. Alüminyum, çeliğe göre ısı değişimlerinde 2 kat daha fazla genleşir. Bu sürekli uzama-kısalma hareketi, cıvata bağlantılarını gevşetebilir. Çelik konstrüksiyon, ısıl stabilitesi ile sistemin bütünlüğünü 25 yıl boyunca korur.

solar taşıyıcı sistem seçim rehberi

 Korozyon: GES Santrallerinin Sessiz Katili

Bir GES sahası; nemli bir tarım arazisi, tuzlu bir kıyı şeridi veya endüstriyel bir bölge olabilir. Bu ortamların ortak düşmanı korozyondur.

Atmosferik Korozyon Sınıfları

Sistemin kurulacağı bölgenin korozyon sınıfı (C3, C4, C5) mutlaka analiz edilmelidir. Deniz kenarındaki bir projede standart kaplama kullanılırsa, sistem 5 yılda paslanır.

Sıcak Daldırma Galvaniz vs. Ön Galvaniz

Sektörde maliyeti düşürmek için bazen “Ön Galvanizli” (Pre-galvanized) saclar kullanılır. Bu saclar rulo halindeyken kaplanır, sonra kesilip delinir.

• Risk: Kesilen kenarlarda ve açılan deliklerde çinko kaplaması yoktur; ham çelik açığa çıkar. Paslanma buradan başlar.
• Doğrusu: İES Galvaniz’in uyguladığı yöntem olan sıcak daldırma galvaniz (SDG) işleminde, parça üretildikten, kesildikten ve delindikten sonra bütünüyle çinko havuzuna daldırılır. Böylece kesik uçlar ve delik içleri dahil %100 koruma sağlanır.

 İES Galvaniz Farkı: Tek Daldırma ve Üretim Teknolojisi

Solar sistemlerde İES Galvaniz’i farklı kılan, sadece bir galvanizci değil, aynı zamanda entegre bir çelik üreticisi olmasıdır.

Kaynaksız ve Cıvatalı Montaj

Şantiyede kaynak yapmak, galvanizi yakar ve korozyonu başlatır. İES Galvaniz tesislerinde üretilen solar taşıyıcı profiller, tamamen cıvatalı (demonte) sistem olarak tasarlanır. Sahada kaynak veya kesim yapmaya gerek kalmaz.

14 Metre Galvaniz Havuzu Avantajı

Uzun açıklıklı solar profilleri veya A tipi direk benzeri yüksek gerilim bağlantı elemanlarını, 14 metre uzunluğundaki galvaniz kazanımızda tek seferde (tek daldırma) kaplıyoruz. “Çift daldırma”nın yarattığı ek izi ve çarpılma riski olmadan, kusursuz bir yüzey elde edilir.

Roll-Form Hattı ve Hassasiyet

Profillere açılacak delikler, milimetrik hassasiyetle Roll-Form hattında açılır. Deliklerin birbirini tam karşılaması, sahadaki montaj hızını %30 artırır ve işçilik maliyetini düşürür.

 Statik Proje ve Yük Hesapları

Rastgele profil seçimi yapılamaz. Her proje için mühendislerimiz şu hesaplamaları yapar:

• Rüzgar Yükü Analizi (CFD): Bölgenin rüzgar haritasına göre profil et kalınlığı belirlenir.
• Kar Yükü ve Eğim: Panellerin açısı, karın üzerinde birikmesini önleyecek veya yükü taşıyacak şekilde optimize edilir.
• Çakma (Ramming) Testleri: Sahada kazıkların zemine ne kadar tutunduğunu ölçmek için “Pull-out” (Çekme) ve yanal yük testleri yapılır. Bu testler olmadan montaja başlamak kumara oynamaktır.

 Zemin Etüdü ve Temel Tipi Seçimi

Her zemine aynı kazık çakılmaz.

• Beton Temel: Kayalık ve sert zeminlerde tercih edilir.
• Çakma Kazık: Toprak zeminlerde en hızlı ve ekonomik çözümdür.

Toprak Altı Korozyonu (En Büyük Risk)

Zemine giren çelik kazıklar, toprağın pH değerine ve kimyasal yapısına maruz kalır. Asidik topraklarda standart galvaniz yeterli olmayabilir. İES Galvaniz, zemin etüdü sonuçlarına göre toprak altında kalan kısımlar için ekstra galvaniz kalınlığı veya bitümlü koruma önlemleri uygular.

 Tasarım Türleri: Sabit Sistem ve Tracker

• Sabit Sistemler (Fixed Tilt): Bakım gerektirmeyen, ekonomik ve en yaygın kullanılan çelik konstrüksiyon tipidir.
• Güneş Takip Sistemi (Tracker): Güneşi takip eden hareketli sistemlerdir. Hareketli parçaların olması, konstrüksiyonun çok daha rijit (esnemeyen) ve hassas toleranslarla üretilmesini gerektirir. İES Galvaniz, tracker sistemleri için özel toleranslı profiller üretmektedir.

 Sahada Yapılan Montaj Hataları

Şantiye şeflerinin ve denetim firmalarının en çok dikkat etmesi gereken noktalar:

• Sahada Delik Delme Yasağı: Montajda delik uymayınca matkapla delmek, o noktadaki galvanizi yok eder. İES ürünlerinde delik hassasiyeti tam olduğu için bu sorun yaşanmaz.
• Torklama Standartları: Cıvataların gevşek bırakılması titreşimle sökülmeye, aşırı sıkılması ise profilin ezilmesine yol açar. Tork anahtarı kullanılmalıdır.
• Galvanik Korozyon: Alüminyum panel çerçevesi ile galvanizli çelik aşık profilinin doğrudan temas ettiği noktalarda elektron alışverişi olur ve korozyon başlar. Mutlaka araya yalıtım malzemesi (EPDM conta vb.) konulmalıdır.

solar taşıyıcı sistem seçim rehberi

 Ekonomik Ömür ve LCOE Analizi

Galvanizli çelik fiyatları, başlangıçta bir maliyet kalemi gibi görünse de, projenin toplam ömrüne (LCOE – Levelized Cost of Energy) bakıldığında en karlı yatırımdır.

• İlk Yatırım (Capex) Yanılgısı: Ucuz, ince etli veya yetersiz kaplanmış bir konstrüksiyon, 10. yılda ağır bakım veya değişim gerektirir. Bu maliyet, ilk yatırımın katbekat üzerindedir.
• Bakımsızlık (Maintenance-Free) Getirisi: İES Galvaniz ürünleri, TS EN ISO 1461 standartlarında kaplandığı için 25+ yıl boyunca boya veya bakım gerektirmez. İşletme maliyetinizi (Opex) düşürür.

 Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. GES konstrüksiyonu kaç yılda paslanır?

Doğru bir sıcak daldırma galvaniz uygulaması (min. 85 mikron) ile C3 sınıfı bir ortamda 50 yıla kadar paslanma görülmez.

2. Çatı GES ile Arazi GES taşıyıcıları farkı nedir?

Çatı sistemlerinde hafiflik için genellikle alüminyum tercih edilirken, arazi projelerinde mukavemet ve maliyet avantajı için galvanizli çelik kullanılır.

3. Solar sistemlerde hangi çelik kalitesi kullanılmalı?

Genellikle S235 veya mukavemet gerektiren yerlerde S355 kalite çelik kullanılır. İES Galvaniz, projenin statik hesabına göre uygun hammaddeyi seçer.

                          Güneşi Doğru Taşıyın

Enerjiyi güneşten, gücü çelikten alın. Bir GES projesinin başarısı, sadece panellerin verimine değil, onları taşıyan sistemin ömrüne bağlıdır.

İES Galvaniz, zemin etüdünden statik hesaba, A tipi direk üretiminden solar montaj sistemlerine kadar uçtan uca çelik çözümleri sunar. 14 metre tek daldırma teknolojimiz ve yıllık 120.000 tonluk üretim gücümüzle, GES yatırımlarınızı 25 yıl ve ötesine güvenle taşıyoruz.