Endüstriyel Sıcak Daldırma Galvaniz ve Korozyon Koruması: Kapsamlı Teknik Rehber
Dünya genelinde üretilen çeliğin önemli bir kısmı, her yıl korozyon (paslanma) nedeniyle kullanılamaz hale gelmekte veya yok olmaktadır. Enerji nakil hatlarından otoyol bariyerlerine, devasa endüstriyel tesislerden şehir mobilyalarına kadar modern altyapının temel taşı olan çelik, doğası gereği oksijen ve nem ile reaksiyona girerek eski haline, yani demir okside dönme eğilimindedir. Bu kaçınılmaz doğa kanunu, küresel ekonomiye milyarlarca dolarlık bakım ve onarım maliyeti olarak yansır.
İES Galvaniz olarak biz, bu maliyetli sürecin karşısında duran en güçlü kalkanı üretiyoruz: Sıcak Daldırma Galvaniz (SDG).
Osmaniye Organize Sanayi Bölgesi’nde kurulu, yıllık 120.000 ton kapasiteli entegre tesisimizde, çeliği sadece kaplamıyor; onu 50 yılı aşkın süre bakım gerektirmeyen bir yapı malzemesine dönüştürüyoruz. Bu rehberde, korozyon biliminden üretim teknolojilerimize, 14 metre uzunluğundaki galvaniz kazanımızın avantajlarından teknik tasarım kriterlerine kadar, sıcak daldırma galvaniz sürecinin tüm detaylarını inceleyeceğiz.
1. Korozyon Bilimi ve Galvanizin Koruma Mekanizması
Korozyonu anlamadan, çözümün değerini anlamak zordur. Korozyon, metalin çevresiyle girdiği kimyasal veya elektrokimyasal reaksiyon sonucu bozunmasıdır. Çelik için bu süreç, havadaki oksijen ve nemin yüzeye temas etmesiyle başlar. Ancak Sıcak Daldırma Galvaniz, bu süreci üç farklı savunma hattıyla durdurur.
A. Bariyer Koruması
Sıcak daldırma galvaniz işlemi, çelik yüzeyinde metalurjik bir bağ ile tutunan kalın ve gözeneksiz bir çinko tabakası oluşturur. Bu tabaka, korozif elektrolitlerin (yağmur suyu, nem, endüstriyel gazlar) alttaki çeliğe ulaşmasını fiziksel olarak engeller. Boya sistemlerinin aksine, bu tabaka çelikle bütünleşiktir ve yüzeyden soyulmaz.
B. Katodik Koruma
Galvanizin en büyük mucizesi buradadır. Çinko, elektrokimyasal seride demirden daha “aktif” (negatif potansiyelli) bir metaldir. Kaplama üzerinde nakliye veya montaj sırasında derin bir çizik oluşsa ve çelik açığa çıksa bile, korozyon çeliğe saldıramaz. Çevresindeki çinko, kendini feda ederek (kurban anot olarak) oksitlenir ve çeliği korumaya devam eder. Bu özellik, boya veya epoksi kaplamalarda yoktur; boya çizildiğinde paslanma çizikten başlayarak boyanın altına yürür.
C. Çinko Patinası
Galvanizli yüzey atmosfere maruz kaldığında, zamanla çinko oksit, çinko hidroksit ve son olarak çinko karbonat tabakası (patina) oluşur. Bu mat gri tabaka, suda çözünmez ve son derece kararlıdır; kaplamanın erime hızını yavaşlatarak koruma ömrünü uzatır.
2. İES Galvaniz Proses Akışı: Mükemmel Kaplamanın Kimyası
Kaliteli bir galvaniz kaplama, daldırma anından çok önce, yüzey hazırlığı ile başlar. İES Galvaniz tesislerinde uygulanan proses, TS EN ISO 1461 standartlarına tam uyumlu olarak şu adımlardan oluşur:
Adım 1: Yüzey Temizliği ve Hazırlık (Başarının Anahtarı)
Kirli bir yüzey, çinko ile reaksiyona girmez. Bu nedenle çelik sırasıyla şu banyolardan geçer:
- Yağ Alma: İmalat sırasında oluşan kesme sıvıları, gres ve yağlar alkali banyolarda temizlenir.
- Asitleme (Pickling): Çelik yüzeyindeki pas, tufal (oksite tabakası) ve kaynak lekeleri, hidroklorik asit çözeltisi ile tamamen sökülür. Sonuçta “virgin steel” (saf çelik) yüzeyi ortaya çıkar.
- Durulama: Asit kalıntıları su ile temizlenir.
- Fluxlama: Çeliğin tekrar oksitlenmesini önlemek ve çinko ile reaksiyonu başlatmak için malzeme Çinko-Amonyum Klorür çözeltisine daldırılır.
Adım 2: Galvanizleme (Sıcak Daldırma)
Kurutulan malzeme, 450°C (±5°C) sıcaklığındaki erimiş saf çinko (%99.995 Zn) banyosuna daldırılır. Bu sıcaklıkta demir ve çinko arasında bir difüzyon reaksiyonu gerçekleşir. Çelik yüzeyinde dıştan içe doğru farklı sertlik ve kompozisyonlarda alaşım tabakaları (Eta, Zeta, Delta, Gama) oluşur. Bu tabakalar, kaplamanın çeliğe “yapışmasını” değil, onunla “bütünleşmesini” sağlar.
Adım 3: Soğutma ve Kontrol
Havuzdan çıkarılan malzeme, hava veya su ile kontrollü bir şekilde soğutulur. Kalite kontrol birimimiz, mikron kalınlığı, yüzey görünümü ve yapışma testlerini gerçekleştirerek ürünü sevkiyata hazır hale getirir.
3. Kritik Avantaj: 14 Metre Galvaniz Kazanı ve Tek Daldırma Teknolojisi
Galvaniz sektöründe kaliteyi belirleyen en önemli faktörlerden biri “Kazan Boyutu”dur. İES Galvaniz, sahip olduğu 14 metre uzunluğundaki galvaniz kazanı ile Türkiye’nin ve bölgenin sayılı tesislerinden biridir.
Tek Daldırma vs. Çift Daldırma: Neden Önemli?
Birçok tesiste, 7-8 metrelik havuzlar bulunur. 10-12 metrelik bir aydınlatma direği veya enerji konsolu geldiğinde, bu firmalar malzemeyi önce bir ucundan, sonra diğer ucundan daldırarak (Çift Daldırma) kaplama yaparlar. Ancak bu yöntem teknik riskler barındırır:
- Ek İzi ve Estetik Sorunlar: İki daldırmanın kesiştiği orta noktada kalın bir iz oluşur.
- Yamulma Riski: Çelik farklı zamanlarda 450°C ısıya maruz kaldığı için termal şok nedeniyle çarpılma (distorsiyon) riski artar.
- Kaplama Dengesizliği: Orta noktada kaplama kalınlığı standart dışı olabilir.
İES Galvaniz Avantajı: 13-14 metreye kadar olan parçaları TEK SEFERDE (Tek Daldırma) kaplarız. Bu sayede baştan sona homojen, pürüzsüz, ek izi olmayan ve termal gerilimi minimize edilmiş mükemmel bir yüzey elde edilir.
Büyük Projeler İçin Dev Kapasite
Yıllık 120.000 ton galvanizleme kapasitemiz, özellikle havalimanı, otoyol, güneş enerjisi santralleri gibi binlerce tonluk çeliğin kısa sürede işlenmesi gereken projelerde “termin garantisi” sunmamızı sağlar.
4. Galvaniz Kaplamanın Teknik ve Ekonomik Avantajları
Mühendislik kararlarında maliyet sadece “ilk satın alma” değildir; “Toplam Yaşam Döngüsü Maliyeti” (LCC) esastır.
- 50+ Yıl Bakımsız Ömür: Kırsal ve hafif endüstriyel ortamlarda galvaniz kaplama 50 ila 80 yıl arasında bakım gerektirmeden dayanır. Boyalı bir direğin her 10-15 yılda bir kumlama ve yeniden boyama maliyeti düşünüldüğünde, galvaniz en ekonomik çözümdür.
- İç ve Dış Tam Koruma: Boru direkler, kutu profiller gibi içi boş malzemeler boyandığında, boya tabancası iç kısımlara ulaşamaz. Ancak daldırma yönteminde, sıvı çinko malzemenin içine girer ve iç yüzeyleri de dış yüzeyler kadar mükemmel kaplar. Bu, direklerin içten çürümesini engeller.
- Darbe ve Sürtünme Direnci: Demir-Çinko alaşım tabakaları, ana metalden (çelikten) daha serttir. Bu özellik, nakliye ve şantiye ortamındaki montaj sırasında malzemenin darbelere karşı direncini artırır.
5. Mühendisler ve İmalatçılar İçin Tasarım Rehberi
Kusursuz bir galvaniz kalitesi için imalat aşamasında dikkat edilmesi gereken bazı tasarım kuralları vardır. İES Galvaniz mühendislik ekibi, bu süreçte müşterilerine teknik danışmanlık vermektedir.
A. Havalandırma ve Drenaj Delikleri
Sıcak daldırma galvaniz, sıvı bir prosestir. Çinko banyosuna giren malzemenin içindeki havanın çıkması ve havuzdan çıkarken içindeki fazla çinkonun akması gerekir.
- Kural: “Hava çıkmazsa, çinko girmez.”
- Kapalı hacimlerde (boru, profil) uygun çapta delikler açılmazsa, içeride sıkışan hava 450°C’de genleşerek patlamaya neden olabilir. Bu hem iş güvenliği riski yaratır hem de malzemeyi deforme eder.
B. Çelik Kimyası (Silisyum ve Fosfor Oranı)
Çeliğin kimyasal bileşimi, kaplamanın kalınlığını ve parlaklığını belirler. Özellikle Silisyum (Si) ve Fosfor (P) oranları kritiktir (Sandelin Eğrisi).
- Sandelin Aralığı: Si oranı %0.03 – %0.12 arasında olduğunda, reaksiyon çok hızlı gerçekleşir ve kaplama kalın, mat gri ve kırılgan olabilir.
- İES Galvaniz, müşterilerini doğru çelik seçimi konusunda uyararak estetik ve standartlara uygun kaplama kalınlığı elde edilmesini sağlar.
C. Kaynak ve Yüzey Hataları
Malzeme üzerindeki kaynak cürufları (curuf), boya, vernik veya etiket kalıntıları asit banyosunda temizlenmez. Bu bölgeler galvaniz tutmaz (kara leke oluşur). İmalatçıların galvaniz öncesi mekanik temizlik yapması veya silikon içermeyen kaynak spreyleri kullanması önemlidir.
6. TS EN ISO 1461 Standartları ve Kalite Güvence
İES Galvaniz, tüm üretim süreçlerinde uluslararası geçerliliği olan TS EN ISO 1461 (Demir ve çelikten yapılmış malzemeler üzerine sıcak daldırma galvaniz kaplamalar – Özellikler ve deney metotları) standardını uygular. Ayrıca Amerikan standardı ASTM A123‘e göre de üretim yapabilmekteyiz.
Standart Kaplama Kalınlıkları (ISO 1461 Örneği):
| Çelik Kalınlığı (mm) | Minimum Ortalama Kaplama Kalınlığı (µm) | Minimum Ortalama Kaplama Kütlesi (g/m²) |
| > 6 mm | 85 µm | 610 g/m² |
| > 3 mm – ≤ 6 mm | 70 µm | 505 g/m² |
| ≥ 1.5 mm – ≤ 3 mm | 55 µm | 395 g/m² |
| < 1.5 mm | 45 µm | 325 g/m² |
Laboratuvarımızda yapılan manyetik kalınlık ölçümleri ve yapışma testleri ile her parti ürün sertifikalandırılır ve müşteriye raporlanır.
7. Sıcak Daldırma Galvaniz vs. Diğer Kaplama Yöntemleri
| Özellik | Sıcak Daldırma Galvaniz | Endüstriyel Boya / Epoksi |
| Bağ Yapısı | Metalurjik (Alaşım) | Fiziksel (Yüzey tutunma) |
| Çizilme Direnci | Yüksek (Kendini onarır) | Düşük (Pas yürür) |
| İç Yüzey Koruması | %100 Tam Koruma | Mümkün değil / Çok zor |
| Bakım İhtiyacı | Yok (50+ Yıl) | Periyodik (10-15 Yıl) |
| Uygulama Süresi | Hızlı (Birkaç saat) | Yavaş (Katlar arası bekleme) |
Duplex Sistemler: Ekstra uzun ömür veya estetik renk talebi olan projelerde (örneğin şehir içi aydınlatma direkleri), galvaniz üzerine boya uygulaması (Duplex Sistem) yapılabilir. İES Galvaniz, boyaya uygun yüzey pürüzlendirme işlemlerini de gerçekleştirebilir.
8. Sektörel Uygulamalar: Galvaniz Nerede Kullanılır?
İES Galvaniz’in çözümleri hayatın her alanında karşımıza çıkar:
- Enerji: Yüksek gerilim hatları, trafo merkezleri, dağıtım direkleri.
- Ulaşım: Otokorkuluklar, köprü korkulukları, sinyalizasyon direkleri, demiryolu katener sistemleri.
- Güneş Enerjisi (GES): Panel taşıyıcı konstrüksiyonlar (Korozyon direnci yatırımın geri dönüşü için kritiktir).
- İnşaat ve Yapı: Çelik konstrüksiyon binalar, cephe kaplamaları, beton içi donatılar.
- Tarım ve Hayvancılık: Sera konstrüksiyonları, yemlikler ve padoklar.
9. Sürdürülebilirlik ve Çevre
Galvaniz, çevre dostu bir koruma yöntemidir.
- Kaynak Verimliliği: Çeliğin ömrünü uzatarak, dünyadaki demir cevheri ve enerji kaynaklarının korunmasını sağlar.
- Geri Dönüştürülebilirlik: Çinko ve çelik %100 geri dönüştürülebilir malzemelerdir. Galvanizli bir yapı ömrünü tamamladığında, eritilerek tekrar kullanılabilir.
- Toksik Olmayan Süreç: İES Galvaniz, çevre politikaları gereği kapalı devre asit sistemleri ve filtreleme üniteleri kullanarak doğaya zarar vermeden üretim yapar.
10. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Galvaniz kaplı malzeme kaynak yapılabilir mi?
Evet yapılabilir ancak kaynak ısısı o bölgedeki çinkoyu yakar. Kaynak işleminden sonra o bölgenin “soğuk galvaniz spreyi” veya çinko bakım boyaları ile onarılması gerekir. En ideali, imalat bittikten sonra galvaniz yapılmasıdır.
- Beyaz Pas (White Rust) nedir?
Yeni galvanizlenmiş malzemeler, havasız ve nemli ortamda üst üste istiflenirse yüzeyde beyaz tozlu bir tabaka oluşabilir. Bu, çinko oksittir. Genellikle estetik bir sorundur ve kaplama ömrünü ciddi etkilemez. Önlemek için malzemelerin hava alacak şekilde stoklanması gerekir.
- Galvanizli yüzey boyanabilir mi?
Evet. Ancak taze galvaniz yüzeyi kaygandır. Boyanın tutunması için yüzeyin hafifçe pürüzlendirilmesi (sweep blasting) veya özel astar (wash primer) kullanılması gerekir.
- İES Galvaniz’in termin süreleri nasıldır?
120.000 tonluk kapasitemiz ve 7/24 vardiya sistemimiz sayesinde sektörün en hızlı teslimat sürelerini sunuyoruz. Proje tonajına göre planlama için satış ekibimizle görüşebilirsiniz.
Geleceği Paslandırmayın
Çelik güçlüdür, ancak galvanizle ölümsüzleşir. İES Galvaniz, 14 metrelik dev galvaniz kazanı, üstün teknolojisi ve uzman kadrosuyla projelerinize değer katmaya hazırdır. İster tek bir direk, ister binlerce tonluk bir otoyol projesi olsun; kaliteden ödün vermeyen yaklaşımımızla çeliğinizi koruma altına alıyoruz.
Korozyon riskini şansa bırakmayın. Türkiye’nin ve Orta Doğu’nun galvaniz üssü İES Galvaniz ile tanışın.